Jelmer's Infostek
artikelen geschreven
door Jelmer Uitentuis
Tegen FOL en tegen Plan Colombia
Nederland riskeert oorlog met goedkeuring FOL-verdrag
Komende week debatteert de Tweede Kamer over het al of niet ratificeren van het FOL verdrag. Verlenging van dit verdrag voor de komende tien jaar betekent een inmenging en instemming met de War on Drugs die de Amerikaanse regering in Colombia voert. Hoewel de Nederlandse regering zich openlijk uitspreekt tegen de gewelddadige uitvoering van Plan Colombia, wil Van Aartsen dat Amerikaanse vliegtuigen wel van de Nederlandse Antillen kunnen opereren om vorm te geven aan de operatie. Deze dubbelzinnigheid mag de Tweede Kamer niet ondersteunen vinden:
Loek Schueler (CDJA), Wies Steur (DWARS), Jasper Fastl (JS), Jasper
Hormann (Jonge Democraten).
Het steunen van Plan Colombia door de Nederlandse regering is indirect, maar verregaand. Amerikanen kunnen sinds twee jaar gebruik maken van de Nederlandse luchtmachtbases; dit doen ze om drugstransporten in het Caribische gebied in kaart te kunnen brengen. Hoewel volgens Van Aartsen van uitbreiding van deze bevoegdheid geen sprake is - de Amerikaanse luchtmachteenheden zullen niet gebruikt worden voor actieve deelneming, maar slechts voor informatievoorziening - is de situatie ten opzichte van vorig jaar gewijzigd. Dit behelst het plan van de Colombiaanse en Amerikaanse regering om op gewelddadige manier de drugsproblematiek van Colombia aan te pakken.
Onder andere om de cocaineproduktie in kaart te brengen zullen vanaf de Nederlandse bases op de Antillen vluchten boven Colombia worden
gehouden. Vanuit Amerika zelf zal aan de hand van die gegevens actieve besproeiing van cocavelden worden geïnitieerd. Ook zal de Amerikaanse luchtmacht vanaf de bases op Aruba en Curacao de
besproeiingsvliegtuigen en helikopters van de anti-narcoticabataljons beschermen.
Onze bezwaren tegen het uitvoeren van Plan Colombia en de Nederlandse inmenging via het FOL verdrag vallen uiteen in drie hoofdargumenten; de geringe effectiviteit van de Amerikaanse aanpak, escalatie van (binnenlandse) conflicten en de onvermijdelijke schade voor de Colombiaanse bevolking. Ons bezwaar tegen de Nederlandse inmenging via het ratificeren van het FOL verdrag is gebaseerd op drie andere argumenten.
Geringe effectiviteit van de Amerikaanse aanpak.
De harddrugproductie en verspreiding zijn omwille gezondheidsredenen
gecriminaliseerd. Dat wil zeggen dat verschillende overheden vinden dat harddrugs, waaronder cocaïne, dusdanig veel schade aan individuen en de samenleving teweeg brengen dat zij gebruik, productie en verspreiding tegengaan via een verbod.
De Colombiaanse en Amerikaanse regering nemen de gezondheidsfactor niet als uitgangspunt, maar de criminalisering opzich. Aanpak van crimineel gedrag mag, maar moet, volgens ons, ook effectief zijn. Met de gewelddadige aanpak van Plan Colombia is dat het niet; het doel van de acties is dat cocavelden met herbiciden worden bespoten zodat ze niet meer kunnen worden gebruikt. Dat lijkt op het eerste gezicht een aardige oplossing; beginnen bij de bron betekent beginnen bij de produktie. Maar het grote probleem in deze is dat met besproeiing de produktie zich verplaatst; onherstelbare schade aan de regenwouden is het gevolg, omdat daar de nieuwe vruchtbare grond te vinden is.
De redenen van de verbouw van coca moeten ook in ogenschouw genomen
worden. Een van de redenen is dat met de produktie van andere goederen nauwelijks een gezin te onderhouden is. Opwaardering van de prijs van bijvoorbeeld koffie zou de produktie van cocaïne doen afnemen. Als tweede reden kan worden genoemd de systematische uitbuiting van de bevolking om de Colombiaanse guerrillaoorlog te steunen; verschillende linkse en rechtse groepen dwingen de plaatselijke gezinnen geld te geven om wapens te kunnen financieren. Weigering moet worden bekocht met de dood. Een actieve vredespolitiek die momenteel gestalte krijgt, kan hierin een uitkomst bieden. Als derde reden noemen wij de maatschappelijke functie die coca heeft voor de productie van andere produkten dan cocaïne; coca wordt gebruikt als voedsel en als religieuze plant in ceremonies. Een effectieve aanpak richt zich dus niet per se op de teelt van de coca-plant, maar juist op de schadelijke bijprodukten als cocaine en crack.
Dreigende escalatie van (binnenlandse) conflicten.
Het vredesproces dat een aantal jaar geleden gestart is, begint enige gestalte te krijgen. De linkse guerrillalegers, de rechtse
paramilitairen en het Colombiaanse leger verwoestten de afgelopen
vijfentwintig jaar de binnenlandse orde. De groeperingen beheersen
allen een gedeelte van het land en dwingen daar de plaatselijke
bevolking bij te dragen in de voorziening aan wapens aan de diverse
gewelddadige groeperingen.
De gewelddadige uitvoering van Plan Colombia richt zich in eerste
instantie op het, door de linkse guerrillabeweging geterroriseerde,
zuiden van het land. De strijd tegen de cocaproduktie moet hier worden uitgevoerd door enerzijds het pact van Colombiaanse en Amerikaanse regeringslegers, anderzijds door de samenwerkende Colombiaanse regeringstroepen en rechtse paramilitairen.
De burgerbevolking wordt letterlijk tussen twee vuren geplaatst; zij
worden primair de dupe van het Plan Colombia. Escalatie van het
conflict tussen linkse rebellen, rechtse paramilitairen en het
regeringsleger ligt op de loer. Linkse guerrilla’s opereren steeds meer vanuit de grensstreken in naburige landen als Ecuador en Peru; een gewelddadig ingrijpen betekent dus ook een escalatie van een regionale conflict.
Onvermijdelijke schade voor de Colombiaanse bevolking.
Het plan om gewelddadig een einde te maken aan cocaproduktie betekent een toename van de mensenrechtenschendingen in Colombia en een verslechtering van de economische situatie.
De bevolking haalt zijn inkomsten vooral uit de verkoop van
landbouwgoederen. De cocaproduktie is daar de meest lucratieve van, de anderen leveren vaak niet genoeg op om families te kunnen onderhouden.
Een gerichte aanpak van de cocaproduktie kan niet zonder
landbouwhervormingen om zo de gezinnen een vervangende bron van
inkomsten te geven.
Onzekerheid over de oogst doen de plaatselijke bevolking besluiten de produktie van alle soort gewassen, waaronder coca, te verhogen en te verplaatsen. Naast het gebruik van de herbiciden is dit een enorme aanslag op het milieu en dus op het toekomstperspectief van de bewoners. De grond waar besproeiing plaatsvindt is voor jaren
onbruikbaar voor iedere vorm van landbouw.
Een escalatie van het geweld tussen de verschillende linkse en rechtse groeperingen en het regeringsleger betekent hoe dan ook een grotere onzekerheid en grotere instabiliteit voor de bewoners van de gehele regio. Het gevolg daarvan zal onder andere een vluchtelingenstroom zijn die om humanitaire redenen volstrekt onwenselijk is.
Nederlandse verantwoordelijkheden: kleine woorden, grote inmenging.
De verlenging van het FOL verdrag, dat het Amerikaanse gebruik van de luchtmachtbases op de Antillen regelt, moet door het Nederlandse
parlement worden goedgekeurd. Aruba en Curaçao zijn de ideale locaties van waaruit de militaire anti-drugdsoperaties van de Amerikaanse luchtmacht kunnen plaatsvinden. De US-luchtmacht wil, volgens het Plan Colombia, de uitvalsbases gebruiken voor vluchten boven Colombia.
De Nederlandse regering ontkent dat deze mogelijkheid er is; het Fol-verdrag is een samenwerkingsverdrag waarmee het in kaart brengen van drugstransporten in het Caribische gebied moet gebeuren. Voor vluchten boven Colombia zullen de bases niet gebruikt worden zegt Van Aartsen; dit is in tegenspraak met de Amerikaanse plannen.
Het Nederlandse parlement komt tot nu toe nauwelijks met fundamentele kritiek tegen het Plan Colombia en de link met het Amerikaanse gebruik van de Nederlandse bases op de Antillen. Dit komt met name doordat de kamerleden zich bekommeren om de economische situatie van de Antillen die, volgens de voorspellingen van het ministerie, zal verbeteren bij definitieve plaatsing van Amerikanen op de bases. Niet alleen omdat er meer koopkrachtige Amerikaanse bewoners zullen zijn, maar ook omdat de Amerikaanse regering 40 miljoen US Dollars investeert in de infrastructuur van de vliegvelden op de Antillen. Het is nog de vraag of de Antilliaanse bevolking zelf profiteert van deze investeringen,
Amerika geeft daar geen garanties voor. Veertig miljoen USD is een
piece of cake op de 1,3 miljard die Bush aan het hele Plan Colombia
uitgeeft.
Voor een dubbeltje zitten Nederland en met name de Nederlandse Antillen straks op de eerste rang. Van Aartsen zegt dat het imago van de Antillen moet worden opgepoetst tot drugsbestrijdende eilandengroep.
Tegen welke prijs dat moet lijkt niet relevant; het doel
(imagoverbetering) heiligt de middelen (de gevolgen van de gewelddadige War on Drugs).
Als enige Europese land wil de Nederlandse regering actief meewerken
aan een omstreden, niet effectief en gewelduitlokkend plan. Het
Europees Parlement heeft onlangs met slechts een stem tegen
uitgesproken tegen de gewelddadige uitvoering van Plan Colombia te
zijn.
Het Nederlandse parlement stuurt aan op het opnemen van een clausule in het Fol-verdrag die moet zorgen dat Amerikanen vanaf de bases op de Antillen niet boven Colombia zullen vliegen, danwel geen gewelddadige acties ondernemen boven het Latijns-Amerikaanse vaste land. Hoewel deze clausule recht zou kunnen doen aan onze bezwaren tegen de ondertekening, is het niet verstandig akkoord te gaan met zulke voorwaarden.
Allereerst omwille de controleerbaarheid en de handhaving van deze
afspraak; het is naïef te denken dat de Amerikaanse vluchten door de
Nederlandse of Antilliaanse regering worden verboden, wanneer blijkt
dat ze toch boven het Colombiaanse vasteland hebben gevlogen. Ten
tweede omdat de bewapening die de Amerikaanse toestellen niet
gecontroleerd wordt. Ten derde omdat, wanneer het Plan Colombia
uitmondt in een langdurig gewelddadig conflict, de Nederlandse regering voor het blok gezet wordt om de keuze voor het laten vallen van deze clausule reeel is en logisch voortvloeit uit de relatie die de VS met Nederland in economisch en militair opzicht hebben.
Naast deze bezwaren, bestaan er ook nogal wat haken en ogen aan het
verblijf van de Amerikanen op de Antillen. Amerikanen vallen buiten de wetgeving, genieten immuniteit, hoeven geen belasting te betalen
enzomeer. Ook is, zeker wanneer de gewelddadige interventie in Colombia ten behoeve van de War on Drugs plaatsvindt, de veiligheid voor Amerikanen en Antilliaanse bevolking op geen enkele manier te
waarborgen; het gevaar op aanslagen is reëel te noemen.
De VS geven een economische impuls aan de Antillen die niet gering is. Toch is enige scepsis geboden; een economisch lange termijn perspectief voor de Antilliaanse bevolking is niet gegeven. Er worden nauwelijks nieuwe banen gecreeerd. Wel wordt er van uit gegaan dat de imagoverbetering als drugsbestrijdende eilandengroep het toerisme op de Antillen, met name uit de VS, doet toenemen. Aangezien de bijkomende werkgelegenheidsgroei onzeker is, is dat geen argument om het Fol-verdrag op die gronden te ratificeren. Een economische stimulans is nodig om het werkloosheidsprobleem op de Antillen aan te pakken; daarbij zou de primaire verantwoordelijkheid van bestrijding van drugstransporten bij de plaatselijke bevolking zelf kunnen liggen.
De keuze van het Nederlandse parlement kan niet anders zijn dan
weigering van ratificering van het Fol-verdrag. Wil de Nederlandse
regering consequent zijn in zijn mensenrechtenbeleid, zijn duurzame en effectieve drugsbestrijdingbeleid, en het streven naar een stabiele sociaal economische situatie in de wereld, dan kan deze niet anders geen enkele medewerking te verlenen aan het Plan Colombia. Dus ook niet aan de definitieve goedkeuring van het Fol-verdrag.
2001, geschreven voor de auteurs