Jelmer's Infostek
artikelen geschreven
door Jelmer Uitentuis
Gelukkig door de overheid
Nederlanders zijn relatief gelukkig. Als ze op een schaal van 1 tot 10
moeten aangeven wat hun geluk is, geven ze zich gemiddeld een ruime 7.
Bij jezelf zou je kunnen nagaan waaraan het ligt dat je (on)gelukkig
bent. Verliefd of een gebroken hart, er warmpjes bij zitten of de
touwtjes aan elkaar moeten knopen, een net geboren kind of een goede
vriend overleden, kerngezond of zo ziek als een hond, promotie gemaakt
of ontslagen. Uit deze voorbeelden kan je niet afleiden dat geluk een
overheidsaangelegenheid is.
Toch: je kunt zien dat bepaalde landen stabiel hoger scoren in
geluks-enquetes. Dat kan met de politieke situatie te maken hebben:
mensen zijn minder gelukkig in landen waar continu politieke onrust
heerst, of waar een overheid geen veiligheid kan garanderen. Dat
spreekt voor zich. Daarmee is de rol van de staat niet uitgespeeld.
De afgelopen maanden vindt er een discussiecyclus plaats over de
sociale agenda. [www.socialeagenda.nl] Het eerste debat ging over de
koppeling tussen geluk en welvaartsgroei. Een redelijk algemeen
gedragen idee is dat groei van de welvaart ook groei van geluk
betekent: dit wordt gelogenstraft door het feitelijk stabiele cijfer,
ondanks de gemiddelde welvaartgroei in de laatste dertig jaar. Echt
gelukkiger wordt men dus niet door een bruisende economie.
Er is wel beleid dat mensen tevreden kan maken: zo zijn mensen
gelukkiger als ze gemakkelijk rond kunnen komen. Maatregelen die
koopkracht verminderen houden dus een risico op meer ongeluk in.
Arbeidsmarktbeleid is ook van invloed. Zo maakt promotie de individuele
werknemer vaak gelukkiger: hij of zij voelt zich gewaardeerd en krijgt
extra salaris. Ontslag gaat vaak gepaard met onzekerheid en met
achteruitgang in de financiele positie. Geluk kan dus gestimuleerd
worden door veel promotie, en weinig ontslag.
In maart waren er massale stakingen in Frankrijk vanwege het voornemen
van de regering het ontslagrecht voor jongeren te versoepelen. De
gedachte achter een flexibele arbeidsmarkt waarin ontslag gemakkelijk
is, is dat het bedrijfsleven makkelijker mensen in dient nemen omdat ze
ze weer kunnen afstoten als er te weinig geld voor ze is. De Franse
jongeren kozen echter massaal voor eigen geluk; zekerheid op de
arbeidsmarkt.
Minder ontslag betekent ook minder kans op promotie voor degenen die
wel in een bedrijf blijven werken. Promotie levert bij individuen weer
geluk op, maar bij de overige werknemers kan het een bron zijn van
spanning, jaloezie en conflict. Echter: totaal geen kans op opwaartse
arbeidsmobiliteit betekent dat organisaties geen uitdagingen kunnen
bieden voor werknemers. En als je arbeidscarriere uitzichtloos is, is
dat een oorzaak voor ongeluk.
Als status een belangrijke waarde in een samenleving is, en als die
status wordt afgemeten aan de grootte van de auto of het prijskaartje
van je kleding, vormt de mogelijkheid om ze aan te schaffen een
aanknopingspunt om jezelf als gelukt te beschouwen. Ongelukkig kun je
worden als je nauwelijks mogelijkheid hebt status te verwerven.
Hierdoor is te verklaren dat het gemiddelde geluk in landen met een
kleiner inkomensverschil groter is dan in landen met een groter
inkomensverschil.
De vraag is nu: kan een overheid een samenleving gelukkiger maken? Ja;
daarvoor is een bewust arbeidsmarktbeleid nodig.