Jelmer's Infostek
artikelen geschreven
door Jelmer Uitentuis
Ouder worden
De vergrijzing is niet louter een economisch probleem, maar ook een voor de sociale cohesie.
De taskforce ouderen en arbeid kwam in januari met een aantal adviezen aan de minister van VWS om ouderen langer te laten werken. Dat is nodig om de productiviteit in Nederland en daarmee de economische positie te kunnen waarborgen, ondanks de vergrijzing. Want; als we er niet voor zorgen dat ouderen langer blijven werken krijgen wij, jongeren, dat straks op ons bord. De achtergrond van deze redenering is in overheidstermen louter een economische.
Economisch is er veel te verliezen met de toenemende vergrijzing; er is minder arbeidsproductiviteit, de kosten voor gezondheidszorg en oudedagsvoorzieningen lopen op, daarmee stijgt de druk op de sociale zekerheid. Sommige theoretici zien in de huidige verkrampte houding door de babyboom generatie ten aanzien van het hervormen van de verzorgingsstaat een aanwijzing dat de zekerheid die de staat nu geeft hen toekomt. De vraag is echter nu; is met de toenemende vergrijzing de opzet van de sociale voorzieningen wel bestand tegen deze demografische ontwikkelingen? En zo nee, wat zijn de oplossingen?
Sommigen zien in de vergrijzing een reden om meer immigranten naar Nederland te halen. Anderen zijn voor het verhogen van de pensioensgerechtigde leeftijd, anderen zijn voor een vergaande privatisering van volksverzekeringen. De staatsschuld moet teruggebracht worden, enzomeer.
Problematisch is echter straks met name de sociale context waarin we leven; wij, de generaties na de babyboom, zijn straks genoodzaakt onze arbeidsproductiviteit te verhogen om zo onze ouders het eten en de verzorging te geven die zij nodig hebben. Straks werkt geen oudere meer, maar vooral de volwassenen van tussen de 28 en 48. Immers; kinderen beginnen ook later met werken, en ouderen stromen eerder uit (beide om verschillende redenen). Dit is een ontwrichting van de maatschappij; de sociale cohesie valt weg. Er ontstaat een generatiekloof tussen degenen die hebben gewerkt (een zeer grote groep), degenen die werken en degenen die zich aan het voorbereiden zijn op de arbeidsmarkt.
Er moet allereerst een uitdaging komen voor ouderen om langer te werken; een van de problemen is dat ouderen duurder zijn voor werkgevers, en daardoor minder aantrekkelijk om in dienst te hebben, te houden of zelfs te nemen. Massaal verlaten ouderen, veelal onder dwang van de werkgevers, de arbeidsmarkt en komen daarna niet meer aan de bak. Een verlies aan arbeidspotentieel, een winst voor de geraniumverkopers.
Een andere moeilijkheid is dat arbeid van ouderen nauwelijks te combineren valt met vrijwilligerswerk, of zorg voor naasten. Terwijl ouderen dat wel graag zouden willen, wordt hen nauwelijks de mogelijkheid geboden om parttime te werken, en zeker niet met behoud van een substantieel inkomen. De grootste uitdaging voor ouderen ligt veelal niet in het werk dat ze doen, maar in de activiteiten die ze daarnaast ontplooien; daar moet je hen de ruimte voor geven, anders stoppen ze met werken. En daarnaast; werk wordt door veel ouderen wel gezien als een leuke bezigheid, het bevordert sociale contacten en brengt structuur aan in het leven. Ouderen willen dus graag blijven werken, mits het hen niet al te moeilijk gemaakt wordt.
Om werk nog aantrekkelijker te maken moet ook de waardering voor werk groter worden. Een van de maatregelen die daarvoor getroffen moeten worden is een radicale verlaging van de belasting op arbeid. Omdat het geld toch ergens vandaan moet komen moet de overheid de belasting op de dingen die zij niet goed vinden verhogen. Bijvoorbeeld op milieuvervuiling. Dit is een vrij radicale omslag in het belastingsysteem, welke alleen door GroenLinks wordt voorgestaan.
Sommige partijen zijn voor belastingverlaging, maar willen het daarbij laten. Zo stimuleer je misschien hard werken, maar maak je geen gebruik van sturingsmechanismen die je als overheid kunt en moet gaan gebruiken om ook op langere termijn zekerheid aan alle mensen te geven, en duurzaamheid op sociaal-economisch- en milieuterrein te bevorderen. Andere partijen willen belastingen verhogen, daarmee ingaand tegen de internationale ontwikkeling, maar vooral tegen de demografische ontwikkeling, waarin het stimuleren van langer werken noodzakelijk is. Voordeel is dat je met het argument; 'het geld moet wel ergens vandaan komen', gemakkelijk de ecotax als vervangend middel kan introduceren.
Sociale cohesie staat met de vergrijzing onder druk. Sommige maatregelen moeten nu afgedwongen worden, en het aflossen van de staatsschuld is niet het panacee tegen de moeilijkheden die we over 15 jaar kennen. De allerbelangrijkste maatregel ligt in het stimuleren van werken, van arbeid. De regering moet met radicale keuzes komen, doet hij dat niet dan is hij asociaal. En wanneer hij nu asociaal doet, dan moeten wij dat straks ook doen. De beslissingen over werken van ouderen moet genomen worden, anders valt de basis onder de verzorgingsstaat weg, namelijk dat we zorgen voor elkaar en allemaal een steentje bijdragen. Nu keuzes maken voor meer waardering en stimulering van arbeid, betekent straks leuk en prettig ouder worden.
2003 - OverDWARS