Jelmer's Infostek
artikelen geschreven
door Jelmer Uitentuis
PvdA kiest nieuw slachtoffer van kaasstolp
PvdA moet een keuze maken; het opruimen van de bagger van de PvdA duurt nog minstens vier jaar
De keuze voor het lijsttrekkersschap van de PvdA lijkt bijna beslist; Wouter Bos of Jeltje van Nieuwenhoven wordt het. En eigenlijk doen Klaas en Jouke de Vries voor spek en bonen mee; de vraag is nu of Klaas danwel Jouke zijn stemadvies gaat uitbrengen en zo ja, op wie dan? Daarvan hangt een gedeelte van de keuze af. Toch is dat te kort door de bocht. De PvdA moet gaan kiezen voor het eerste slachtoffer na Melkert; de keuze voor Wouter of Jeltje is de keuze op wie de erfenis van Kok en Melkert, ofwel van 12 jaar regeringsverantwoordelijkheid, mag opruimen. En daarna, zonder doemdenken, zelf het veld zal moeten ruimen.
Margreet de Boer kwam met de Kaasstolp aan diggelen; de uitstraling van de partij is te veel geworden van wat de partij in diepste wezen, op dit moment, is. Een partij waar het pluche iets te lekker bleek te zitten, waar de strategie werd afgestemd op de kleur van het pluche. Melkert was niet opgewassen tegen Fortuyn, of ontkende Melkert de problemen van de maatschappij? Was de PvdA niet ietwat te tevreden met zichzelf?
Een grote partij moet, in een regeringscoaltitie en met de internationale omstandigheden, concessies doen aan de eigen idealen. Diezelfde grote partij moet een pad zien te vinden in een door meningen, opinies en kennis doordrenkte partij. Die partij moet electoraal lekker in de markt liggen. Het pamflet dat de PvdA presenteerde was ruiger van toon, inmiddels al verguisd omdat het te veel geent zou zijn op, juist, de electorale winst die er mee geboekt zou kunnen worden.
Het is juist de trant van de PvdA die moeilijk is, en die tijd kost. Het vorige verkiezingsprogramma en de vorige campagnestrategie waren gericht op regeringsdeelname, dus op een zo vleiend mogelijke boodschap. Iedere zetel moest binnengehaald worden. Dat mensen een stootje wilden uitdelen en er ook bereid waren een te ontvangen was aan de PvdA niet meer besteed. Nu ligt er een programma dat ook geschikt is voor een oppositiepartij. Eindelijk wordt er aan de hypotheekrente getornd, waar de regeringspartij PvdA niet aan wilde.
Nog steeds hinkt de PvdA op de gedachten; verantwoording over Paars, bereid te regeren, en ook bereid om oppositiepartij te zijn en te blijven. Met de keuze voor een van de lijsttrekkers blijft een echt evenwicht niet te vinden; geen van hen zal vooraf een keuze maken. Ondertussen ruiken de leden een kans; Jouke de Vries is daar een goed voorbeeld van. In de richtingenstrijd, bekonkeling in de partij, achterkamertjes politiek en openlijke messen in de rug van de volksvertegenwoordigers, zal geen enkele partijleider stand houden. De anarchie die er ontstaan is na het vertrek van Kok en Melkert is niet opgelost met Wouter of Jeltje.
Het zijn juist de nieuwe partijaanvoerders die een keuze moeten maken; waar gaan ze voor? Inhoudelijk zal er geen verschil zijn; allemaal onderschrijven ze het verkiezingsprogramma en het manifest, allemaal willen ze dat de PvdA groot wordt, allemaal willen ze keihard aan de slag. Weinig te kiezen dus. De keuze gaat over de keuze die Wouter, Jeltje en Klaas maken. En wie het meest competent is om juist die keuze uit te gaan voeren.
Voor mij is de keuze niet aan de orde; ik ben geen partijlid en mag dus niet stemmen. Ik zou zo op Jeltje van Nieuwenhoven stemmen omdat ik denk dat zij het electoraat aanspreekt en dus in korte tijd de meeste stemmen zou kunnen genereren. Op Wouter zou ik stemmen om een jonge, bedachtzame, politicus aan het roer te hebben die nuance kan brengen in het debat, en in goede Derde Weg politiek alle spelers in de maatschappij zou willen betrekken. Klaas de Vries zou ik kiezen voor een broodnodige verduidelijking van het regenteske profiel van de volksvertegenwoordiging gecombineerd met een partij die echt voor regeringsmacht gaat. Voor Jouke de Vries zou ik stemmen als ik als lid echt veel macht zou willen hebben binnen de fractie, maar dan ook veel chaos.
Moeilijk dat de partij niet in het profiel van de nieuwe lijsttrekker heeft gezet wat er moet gebeuren in de partij en daar hun geschikte kandidaat voor te vinden. Het programma van de partij is niet uitgewerkt; het proces dat moet worden ingezet is vier jaar lang, werken aan openheid en duidelijkheid binnen de partij; een noodzakelijke democratisering van de PvdA. Een nieuw beginselprogramma, en vooral veel inhoudelijke durf. Dat programma heeft nog geen enkele toekomstig lijsttrekker neergezet.
De keuze wordt moeilijk, maar de bagger die de nieuwe lijsttrekker mag gaan scheppen is aanzienlijk; de lijsttrekker mag zijn visie daarop wel eens duidelijk maken: hoe gaat ie dat doen. En is die bereid daar zelf het slachtoffer van te worden. Het getuigt van moed dat ze het zouden willen. De kaasstolp mag gebroken zijn, de kazen zijn ook aangevreten. Wie er nieuwe kazen neer wil leggen moet ze eerst opeten, en vindt dus hongerige typen op zijn weg. Het volgende slachtoffer wordt binnen een week gekozen.
2002